PERHIMPUNAN Agung UMNO yang bermula Isnin hingga Jumaat ini dijangka memperbaharui sokongan padu parti itu kepada Datuk Seri Abdullah Ahmad Badawi selaku Presiden parti dan Perdana Menteri. Sokongan ini akan diketuai oleh Timbalannya, Datuk Seri Mohd Najib Tun Abdul Razak melalui ucapannya merasmikan serentak Perhimpunan Pergerakan Wanita, Pemuda dan Puteri UMNO pada hari Isnin.

Di samping itu, kebanyakan perbahasan, terutama mengenai usul ekonomi dan pendidikan, dijangka memberikan penekanan terhadap pelaksanaan Rancangan Malaysia Kesembilan (RMK9). Dalam hal ini, ada orang yang skeptikal, mencanangkan bahawa perbahasan mengenai RMK9 ini adalah tidak lebih daripada sekadar untuk mengalihkan perhatian daripada tertumpu kepada kritikan terhadap Perdana Menteri.

Hakikatnya ialah ini adalah Perhimpunan Agung UMNO pertama sejak RMK9 dilancarkan. Jadi, adalah tepat masanya untuk pelaksanaan RMK9 dijadikan tema utama perbahasan, khususnya dari perspektif agenda Melayu.

Dalam konteks ini, RMK9 bermula dengan langkah yang lebih kemas. Buat pertama kalinya, rancangan lima tahun kita mempunyai teras yang khusus (iaitu teras kelima) mengenai sistem penyampaian, iaitu mengukuhkan keupayaan institusi dan pelaksanaan.

Teras ini terbahagi kepada dua bidang. Bidang pertama ialah tadbir urus baik untuk pembangunan yang bertujuan untuk meningkatkan tahap integriti dalam sektor awam dan swasta. Ia mengandungi tiga langkah utama, iaitu Pelan Integriti Nasional (PIN), urus tadbir korporat dan menangani rasuah.

Manakala bidang kedua ialah sistem penyampaian perkhidmatan kerajaan yang cekap. Langkah yang dijalankan termasuk mengurangkan karenah birokrasi, memantapkan pentadbiran daerah dan tanah, serta mengukur prestasi kerja dengan menggunakan Petunjuk Utama Prestasi (KPI). Ini akan dilipatgandakan dengan menyediakan pelbagai saluran hubungan antara agensi kerajaan dengan pelanggan secara cekap dan berkesan; mengkaji semula dan memperkemas undang-undang, syarat kawal selia dan pelesenan; memanfaatkan ICT dan menggalakkan pengurusan sumber manusia berasaskan kompetensi.

Di samping itu, usaha memperkasa sistem penyampaian juga memerlukan satu kerangka atau pemikiran baru. Yang dimaksudkan di sini ialah betapa perlunya meningkatkan kedudukan rakyat atau kumpulan sasaran pembangunan atau penerima perkhidmatan sebagai tumpuan bagi sistem penyampaian perkhidmatan. Dengan kata lain, meletakkan dan menjadikan sistem penyampaian itu lebih berorientasi rakyat.

Adakah sistem penyampaian perkhidmatan kita hari ini tidak menjadikan rakyat sebagai tumpuan? Tidak. Tetapi, ia belum mencukupi. Untuk menjadikannya lebih baik, ia perlu memberi ruang dan peluang kepada rakyat untuk memantau dan mendisiplinkan penyampai perkhidmatan; memberi hakupaya kepada rakyat untuk bersuara dalam proses membuat keputusan dan dengan menambah insentif kepada penyampai perkhidmatan yang bertugas dengan baik.

Ada beberapa pendekatan bagaimana kerajaan menyampaikan perkhidmatannya. Antaranya ialah menggunakan agensi kerajaan pusat; desentralisasi melalui kerajaan negeri dan kerajaan tempatan; memberi kontrak kepada pihak swasta dan badan bukan kerajaan (NGO); partisipasi komuniti; dan pemberian secara terus kepada penerima perkhidmatan. Ada yang berjaya dengan cemerlangnya, manakala ada yang gagal dengan teruknya.

Kedua-dua kesan tersebut menunjukkan betapa perlunya ditingkatkan kebertanggungjawaban dalam tiga jenis interaksi yang terdapat dalam jalinan sistem penyampaian, iaitu antara penerima perkhidmatan dengan penyampai perkhidmatan; antara penerima perkhidmatan dengan pembuat dasar dan antara pembuat dasar dengan penyampai perkhidmatan.

Sistem penyampaian gagal melalui empat cara. Pertama, apabila dana yang diperuntukkan kerajaan kepada kumpulan sasar tertentu tidak sampai kepada kumpulan sasar sebenar, tetapi sebaliknya sampai kepada kumpulan lain. Kedua, apabila dana yang diperuntukkan oleh kerajaan sampai kepada kumpulan sasar sebenar, tetapi jumlah yang benar-benar sampai itu terlalu kecil.

Ketiga, pendapatan penyampai perkhidmatan terlalu kecil dan tidak memotivasi mereka untuk bertugas dengan baik. Keempat, kurangnya permintaan atau sambutan daripada bakal penerima perkhidmatan akibat kekurangan atau kelemahan dari segi maklumat, akses dan kualiti perkhidmatan itu sendiri.

Oleh yang demikian, kerajaan perlu mewujudkan satu kerangka baru sistem penyampaian perkhidmatan yang dapat memperkukuhkan hubungan dan interaksi antara penerima perkhidmatan (iaitu rakyat, terutama golongan miskin), penyampai perkhidmatan dan pembuat keputusan.

Kerangka itu membabitkan empat aspek. Pertama, dari segi interaksi antara rakyat dengan pembuat keputusan – rakyat perlu diberikan ruang dan peluang yang lebih untuk bersuara. Satu daripada cara rakyat bersuara ialah melalui pemilihan kerajaan. Kerajaan yang paling rapat dan dekat dengan rakyat peringkat akar umbi ialah pihak berkuasa tempatan (PBT).

Kini, isu yang hangat ialah kes Majlis Perbandaran Kelang (MPK) dan sama ada wakil rakyat wajar menjadi ahli majlis pihak berkuasa tempatan (PBT). Tetapi, isu yang lebih pokok ialah kaedah pemilihan ahli majlis PBT. Sudah sampai masanya kerajaan mengkaji semula cadangan Suruhanjaya Athi Nahappan, terutama berhubung pilihanraya bagi memilih pengerusi dan semua ahli majlis PBT.

Kedua, dari segi interaksi antara pembuat keputusan dengan penyampai perkhidmatan – perlu ada persefahaman yang lebih kuat. Satu daripada dasar kepemimpinan Datuk Seri Abdullah, seperti yang diumumkannya dalam Ucapan Bajet 2006, ialah ketelusan, contohnya melalui penggunaan kaedah e-perolehan dan e-bidaan dalam proses penawaran tender. Tetapi, setahun selepas itu, ada seorang Pegawai Kewangan Negeri yang belum memahami perkara itu.

Pegawai kerajaan, terutamanya pegawai kanan, perlu dipastikan supaya memahami dan menghayati sepenuhnya dasar kerajaan, terutamanya dasa baru yang menjadi sendi utama RMK9.

Ketiga, dari segi interaksi antara penerima perkhidmatan dengan penyampai perkhidmatan – perlu ada lebih banyak pilihan dan perlu lebih tinggi partisipasinya. Kini, rakyat lebih terdedah dengan maklumat mengenai jenis perkhidmatan yang lebih banyak, termasuk yang ditawarkan pihak bukan kerajaan, hatta oleh pihak pembangkang.

Ada juga pihak bukan kerajaan yang membuka peluang kepada rakyat untuk mencadangkan jenis perkhidmatan yang diperlukannya, misalnya melalui kaedah penyelidikan pasaran. Sekiranya aspek ini tidak diperbaiki, akan timbul nanti, misalnya, prasarana yang disediakan kerajaan tidak mendapat sambutan rakyat kerana ia sukar diakses atau ia sebenarnya tidakpun diperlukan.

Keempat, antara dana yang diperuntukkan dengan sistem penyampaian pada keseluruhannya – perlu ada kebertanggungjawaban, pemantauan dan pendisiplinan yang lebih.

Di sini, isunya bukan sahaja soal membanteras rasuah, mengatasi ketirisan dan mengelakkan pembaziran. Ia termasuk juga meningkatkan ganjaran kepada mereka yang menjalankan tugas dengan cekap dan berkesan, contohnya dengan menyediakan peluang kenaikan gaji yang tidak semestinya berkaitan dengan kenaikan pangkat.