“Ahli Majlis Daerah bercuti guna wang rakyat”.Demikian laporan media tempatan tentang aduan yang dibangkitkan pada sesi pendengaran awam Jawatankuasa Pilihan Khas Dewan Rakyat Tentang Integriti di Johor Bahru pada 8 Ogos lalu.

Pengerusi Jawatankuasa tersebut, Datuk Dr. Wan Hashim Wan Teh menyatakan bahawa pihaknya akan memanggil Yang Di-Pertua (YDP) Majlis Daerah terbabit untuk menjawab dakwaan berkenaan.Majlis Daerah ialah sebahagian daripada 144 buah Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) yang wujud kini, iaitu di samping Majlis Perbandaran dan Majlis Bandaraya.

Ini bukanlah kali pertama aduan sedemikian sampai kepada Jawatankuasa tersebut. Ia juga telah acap kali didedahkan media, iaitu cerita tentang lawatan sambil belajar yang dianjurkan oleh sesetengah PBT. Ada yang melawat di dalam negara, manakala ada juga yang melawat ke luar negara. Contohnya banyak. Antaranya, pada tahun lalu, sebuah Majlis Bandaraya dilaporkan membelanjakan RM10.5 juta dalam tempoh 5 tahun untuk keluar negara.

Lawatan sambil belajar tidak salah. Tetapi, persoalannya ialah apakah yang dipelajari? Contohnya, adakah wajar lawatan dibuat ke negara yang mempunyai empat musim untuk belajar tentang landskap, sedangkan kita cuma ada satu musim sahaja?

Selepas sesuatu lawatan itu selesai, adakah laporan dibentangkan tentang hasilnya? Ini penting untuk memastikan bahawa lawatan itu mencapai matlamatnya, iaitu dari segi pulangan terhadap perbelanjaan besar yang telah digunakan itu.

Sekiranya sesuatu lawatan itu benar-benar wajar dan diperlukan, misalnya untuk menghadiri persidangan atau seminar berkaitan PBT (bukannya yang tiada kaitan), atau untuk mempelajari sesuatu amalan terbaik yang relevan (bukannya yang tidak relevan), maka tentulah cukup sekadar menghantar beberapa orang yang berkaitan sahaja.

Persoalannya ialah adakah wajar semua 24 orang Ahli Majlis, seorang YDP dan beberapa orang pegawai menyertainya? Wajarkah isteri atau suami masing-masing menyertainya? Wajarkah lawatan itu diselitkan dengan aktiviti riadah seperti bermain golf dan sebagainya? Wajarkah wang rakyat dibelanjakan untuk semua itu?

Oleh kerana kebanyakan lawatan itu tidak dapat dijustifikasikan sebagai wajar dan perlu, maka tidak hairanlah sekiranya rakyat melihatnya sebagai tidak lebih daripada bercuti dengan menggunakan wang rakyat. Sekiranya PBT terbabit mempunyai kewangan yang kukuhpun ia tidak wajar, maka bayangkanlah betapa tidak wajarnya lawatan itu bagi PBT yang kewangannya defisit.

Sesetengah lawatan tersebut diselitkan dengan Mesyuarat Penuh PBT. Alasannya, oleh kerana semua Ahli Majlis telah sedia hadir, maka diadakanlah mesyuarat itu. Manakala, ada pula PBT yang sengaja mengadakan mesyuarat itu di luar kawasan. Lalu, alang-alang telah keluar, maka diadakanlah lawatan sambil belajar.

Maknanya, ada masanya lawatan dijadikan alasan mengadakan mesyuarat, manakala pada masa yang lain, mesyuarat pula dijadikan alasan mengadakan lawatan. Masalahnya, kedua-dua alasan itu adalah tidak benar atau dibenarkan.Sebenarnya, mengadakan lawatan sambil belajar dan mengadakan Mesyuarat Penuh di luar kawasan adalah dua perkara yang berbeza.

Lawatan sambil belajar masih boleh dijustifikasikan berdasarkan kewajaran dan keperluannya, dan dengan syarat kedudukan kewangan PBT berkenaan kukuh. Namun, ia tetap tidak wajar untuk disertai oleh semua Ahli Majlis, kecualilah jika mereka yang tidak berkaitan dengan lawatan itu membayar sendiri perbelanjaannya.

Tetapi, mengadakan Mesyuarat Penuh di luar kawasan tidak dapat dijustifikasikan. Ini kerana, menurut Seksyen 23 Akta Kerajaan Tempatan 1976, Mesyuarat Penuh PBT hendaklah terbuka kepada khalayak dan media, kecuali sekiranya mesyuarat tersebut, iaitu melalui resolusi yang dibuat semasa mesyuarat itu berjalan, memutuskan sebaliknya.

Tetapi, apabila PBT mengadakan mesyuarat itu di tempat yang jauh sehingga perlu menaiki kapal terbang, maka ia boleh ditafsirkan bahawa resolusi telah dibuat sebelum mesyuarat berjalan untuk mengadakan mesyuarat itu secara tertutup kerana ia telah menjadikan hampir mustahil untuk khalayak dan media menghadirinya.

Pada masa yang sama, sejauhmanakah Mesyuarat Penuh PBT yang diadakan di dalam kawasan itu benar-benar terbuka? Adakah notis dikeluarkan kepada khalayak dan media tentang tarikh, masa dan tempat mesyuarat itu diadakan? Adakah bilik mesyuarat itu menyediakan tempat duduk untuk khalayak dan media?

Tahun lalu, misalnya ada kes di mana dua orang yang ingin hadir menyaksikan Mesyuarat Penuh sebuah Majlis Perbandaran di Lembah Klang telah dihalang daripada menghadirinya kerana didakwa tidak mendapat kebenaran daripada YDP berkenaan.

Sebelum itu, mereka telahpun menghantar surat kepada YDP menyatakan hasrat untuk hadir, walaupun mereka tidak perlu berbuat demikian. Ini kerana kebenaran menghadirinya adalah dijamin oleh Seksyen 23 tersebut.

Sekiranya Majlis Perbandaran berkenaan mempunyai peraturan bahawa kehadiran khalayak di Mesyuarat Penuhnya mesti terlebih dahulu mendapat kebenaran YDP, maka peraturan tersebut adalah tidak betul.

YDP tidak diberikan kuasa untuk menjadi penjaga pintu kepada Mesyuarat Penuhnya. Mereka tidak boleh menentukan siapa boleh hadir dan siapa tidak boleh hadir.

Prinsip keterbukaan ini dipanjangkan lagi, misalnya oleh Seksyen 27 Akta yang sama, yang memperuntukkan minit Mesyuarat Penuh PBT hendaklah dibenarkan diperiksa oleh pembayar cukai.

Tetapi, tahun lalu, seorang pembayar cukai yang ingin memeriksa minit tersebut di sebuah Majlis Perbandaran di pantai barat Semenanjung telah diberitahu untuk mendapatkan arahan mahkamah terlebih dahulu.

Persoalan ini sudah lama bermain di minda rakyat dan sesetengah Ahli Majlis. Kerana itu, langkah Perdana Menteri, Datuk Seri Abdullah Ahmad Badawi menggerakkan Jawatankuasa Pilihan Khas Dewan Rakyat Tentang Integriti adalah tepat.

Penubuhan jawatankuasa tersebut selaras dengan pelancaran Pelan Integriti Negara (PIN) dan Institut Integriti Malaysia (IIM) oleh Datuk Seri Abdullah pada April 2004.

Dalam konteks ini, PBT, iaitu sebagai sebahagian daripada pentadbiran awam, perlu meningkatkan integritinya. Menurut PIN, agenda integriti pentadbiran awam ialah pertama, pemantapan prinsip ketelusan, kebertanggungjawaban dan governans terbaik, dan kedua, peningkatan integriti jentera perkhidmatan awam.

Tindakan sesetengah PBT mengadakan lawatan sambil belajar yang tidak wajar atau perlu serta mengadakan Mesyuarat Penuh di luar kawasan sehingga menyebabkannya tertutup adalah berlawanan dengan agenda integriti tersebut.

Rakyat hari ini lebih berpendidikan, prihatin, tahu hak dan peranannya serta kritikal dan lantang bersuara. Mereka tahu banyak berhubung PBT dan pihak berkausa itutiada pilihan lain kecuali meningkatkan integritinya.