Pada 15 Mei ini, sekali lagi kita merayakan Hari Belia Negara. Tidak semua negara mempunyai hari khusus untuk belia. Bagi yang mempunyainya, kebanyakannya bermula sejak 1985, iaitu tahun yang diisytiharkan Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu (PBB) sebagai “Tahun Belia Antarabangsa”. Tetapi, kita telah merayakannya lama sebelum itu.

Tanggal 15 Mei dipilih bersempena penubuhan Kementerian Belia dan Sukan (KBS) pada 1964, iaitu Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan ketika itu. Bagi kita, ia bukan sahaja setakat hari belia, tetapi ia adalah perayaan Hari dan Minggu Belia Negara, malahan, ada sesekali, ia disambut sebagai Hari dan Bulan Belia Negara.

Kini, pada peringkat antarabangsa, terdapat Hari Belia Asean pada 8 Ogos, iaitu bersempena penubuhan Asean dan Hari Belia Sedunia pada 12 Ogos, iaitu bersempena Persidangan Sedunia Menteri-menteri Belia Yang Pertama anjuran PBB pada 1998. Kita menganjurkan Hari dan Minggu Belia Negara sebagai lambang perpaduan di kalangan belia, untuk menyuarakan pandangan gerakan perjuangan belia dan adalah pengiktrafan rasmi kerajaan terhadap belia.

Program utama dan kemuncak perayaan Hari dan Minggu Belia Negara ialah Perhimpunan Hari Belia Negara di peringkat kebangsaan. Ia dianjurkan bersama oleh dua pihak berkepentingan utama pembangunan belia negara, iaitu KBS yang mewakili kerajaan dan Majlis Belia Malaysia (MBM) yang mewakili belia.

Pada dekad 70-an, penganjuran perhimpunan ini lebih diketuai oleh MBM. Tetapi, mulai dekad 80-an, ia dianjurkan secara bersama oleh KBS-MBM, walaupun dalam banyak keadaan, mungkin kerana persoalan kewangan, ia lebih diketuai oleh KBS. Adakalanya pula, perjalanannya seakan-akan diketuai oleh syarikat pengurusan acara.

Sesekali, MBM membuktikan kemampuannya menganjurkan perhimpunannya sendiri, tetapi dengan tidak mengenepikan KBS atau menswastakannya. Contohnya ialah Perhimpunan Patriotisme Alaf Baru pada tahun 2001 yang dihadiri oleh 17,000 orang belia, dirasmikan oleh Perdana Menteri dan disiarkan secara langsung oleh RTM.

Perserta Perhimpunan Hari Belia Negara terdiri daripada ahli-ahli badan-badan gabungan MBM (pertubuhan pelajar, pertubuhan belia berasaskan agama, pertubuhan belia berasaskan sosio-ekonomi, pertubuhan pakaian seragam dan Majlis-majlis Belia Negeri), pelbagai jenis persatuan belia lain, institusi pengajian tinggi (IPT) dan sebagainya.

Ia juga dihadiri oleh seluruh warga KBS dan wakil pelbagai kementerian dan agensi kerajaan serta kerajaan negeri, badan berkanun, pihak swasta dan lain-lain. Tetamu kehormatnya ialah Perdana Menteri.

Acara tradisi perhimpunan ini terdiri daripada tiga komponen utama, iaitu pertama, ucapan-ucapan aluan oleh Presiden Majlis Belia Malaysia (MBM), Menteri Belia dan Sukan dan Ucapan Perasmian oleh Perdana Menteri, kedua, ikrar belia dan ketiga, penyampaian Anugerah Belia Negara (ABN).

Pada perhimpunan 1997, Presiden MBM tidak diberi peluang berucap sebelum Menteri KBS dan Perdana Menteri berucap, tetapi dibenarkan menyampaikan ucapan terima kasih setelah Perdana Menteri selesai berucap. MBM menentang cara ini, lalu seluruh Exco MBM tidak menghadiri perhimpunan tersebut sebagai tanda protes dan hanya menghantar Presidennya sebagai tanda hormat kepada Timbalan Perdana Menteri yang mewakili Perdana Menteri kali itu.

Ikrar belia disediakan oleh MBM. Tetapi, pernah ia hendak dipinda pihak lain dengan memadamkan perkataan “keadilan” dalam ikrar itu dengan alasan ia sama dengan nama sebuah parti pembangkang. Pihak itu lupa yang perkataan itu adalah sebahagian daripada slogan MBM sejak lama, iaitu “Belia Bertindak Untuk Kebenaran dan Keadilan”.

Adakalanya Anugerah Belia Negara disampaikan pada majlis yang berasingan. Contohnya, ia pernah diadakan pada 5 Disember, iaitu bersempena Hari Sukarelawan Antarabangsa. Kali ini, ia akan diadakan pada 9 Jun akan datang.

Anugerah ini amat penting kerana ia adalah pengiktirafan rasmi kerajaan terhadap kejayaan belia, sama ada secara individu atau berpersatuan, dalam pelbagai bidang. Malaysia antara negara paling awal mengadakan program ini. Banyak anugerah belia di negara lain adalah mengambil teladan daripada kita.

Kisah kejayaan ini perlu didokumentasikan dan disebarkan seluas-luasnya. Ia dapat menjadi rujukan dan sumber inspirasi generasi masa depan. Penerima anugerah ini sepatutnya dijadikan ikon atau duta belia yang sebenarnya, kerana mereka betul-betul terlibat dan berjaya dalam kancah pembangunan belia.

Satu masa dulu, iaitu sehingga zaman Dato’ Seri Mohd Najib Tun Abdul Razak menjadi Menteri di KBS, anugerah ini dikenali sebagai Anugerah Kurnia Belia Jaya (KBJ). Hadiah utamanya adalah untuk persatuan belia paling aktif. Pernah pengumuman pemenangnya dibuat di majlis Pelancaran Hari dan Minggu Belia Negara yang lakukan Menteri di tempat pemenang, manakala penyampaiannya dilakukan di perhimpunannya.

Lazimnya, perhimpunan ini diadakan di Kuala Lumpur. Bagaimanapun, ia pernah diadakan di negeri-negeri, contohnya di Pahang (2000), Perak (2001), Melaka (2002) dan Selangor (2005). Kali ini, ia diadakan di Stadium Putra, Bukit Jalil.

Satu daripada kebaikan perhimpunan ini diadakan di negeri-negeri ialah memberi peluang kepada belia negeri tersebut untuk terlibat secara langsung dari segi menjadi tuan rumah, penganjur dan peserta. Belia Lembah Kelang telah terlalu biasa dengannya.

Di samping itu, kerajaan negeri berpeluang menjadi penganjur bersama dan menyediakan peruntukan tambahan. Antara kerajaan negeri yang menyediakan peruntukan tambahan terbesar ialah Perak, iaitu ketika perhimpunan ini diadakan di Ipoh pada 2001. Perhimpunan itu juga memegang rekod kehadiran peserta teramai, iaitu 30,000 orang.

Perhimpunan peringkat kebangsaan diikuti dengan perhimpunan peringkat negeri. Namun, ada sesetengah negeri menganjurkannya pada tarikh amat lewat. Sepatutnya, ini dituruti oleh perhimpunan peringkat daerah. Tetapi, ia jarang berlaku. Oleh kerana ia perayaan selama seminggu, maka banyak program sampingan dianjurkan.

Program intelektual tradisi diketuai MBM, iaitu Konvensyen Belia Negara, mungkin akibat kurang peruntukan, dianjurkan sebagai Sidang Meja Bulat.

KBS dan MBM masing-masing pernah mengetuai penganjuran program belia antarabangsa yang melibatkan peserta luar negara sebagai program tradisi perayaan ini. Tetapi, malangnya, ia tidak dianjurkan secara berkala atau konsisten.

Ironisnya, di sebalik kita menjadi Presiden Perhimpunan Belia Sedunia (WAY), Presiden Majlis Belia Asia (AYC) dan Setiausaha Agung Jawatankuasa Kerjasama Belia Asean (CAYC) sejak sekian lamanya, malahan kita yang menubuhkan AYC dan antara yang menubuhkan WAY, tetapi kita belum mempunyai sebuah program belia antarabangsa yang konsisten dan terkenal di seluruh dunia.

Sebaliknya, negara tidak menguasai pertubuhan belia antarabangsa, misalnya, Korea Selatan terkenal dengan Perkhemahan Belia Antarabangsa Musim Sejuk, manakala Jepun terkenal dengan Program Kapal Belia Asean. Perayaan kali ini amat signifikan kerana ia bersempena 50 tahun kita merdeka.

Kita perlu bermuhasabah bagi meningkatkan isi dan maknanya. Ia penting supaya ia benar-benar berisi dan bukannya sekadar mengisi ruang yang ada, serta benar-benar bermakna bagi semua dan bukannya sekadar bermakna bagi pihak tertentu saja.

Selamat menyambut Hari Belia Negara.